لباس غوطه‌وری: ناجی جان شما در آب‌های یخ‌زده!

لباس غوطه‌وری: قهرمان پنهان نجات‌های دریایی مدرن 

لباس غوطه‌وری (که به آن لباس بقا، لباس نجات یا Survival/Immersion Suit نیز گفته می‌شود) یکی از مهم‌ترین تجهیزات نجات فردی در محیط‌های دریایی سرد است. این لباس به‌طور ویژه برای کاهش شدید اتلاف گرمای بدن طراحی شده و از بروز هیپوترمی (کاهش خطرناک دمای مرکزی بدن) که می‌تواند در عرض چند دقیقه منجر به مرگ شود، جلوگیری می‌کند.

در آب‌های با دمای نزدیک به صفر درجه، بدن انسان بدون حفاظت مناسب می‌تواند در 15–30 دقیقه به مرز مرگبار برسد. لباس غوطه‌وری این زمان بقا را به چند ساعت افزایش می‌دهد و شانس نجات را به‌طور چشمگیری بالا می‌برد.

چرا لباس غوطه‌وری ضروری است؟ 

• کاهش سرعت از دست دادن گرما: بدن در آب سرد 25 برابر سریع‌تر از هوا گرما از دست می‌دهد.

• شناوری اضافی: کمک به حفظ موقعیت سر بالای آب حتی در حالت بیهوشی.

• حفاظت در برابر باد و موج: کاهش خیس‌خوردگی و سرمای باد.

• مقاومت در برابر آتش کوتاه‌مدت: تحمل شعله 2 ثانیه‌ای بدون ذوب یا سوختن.

• دید بالا : رنگ‌های فلورسنت نارنجی/قرمز + نوارهای بازتابنده برای شناسایی شبانه‌روزی.

الزامات اصلی SOLAS

بر اساس کنوانسیون SOLAS فصل III و کد LSA (و بخشنامه‌های مرتبط IMO مانند MSC/Circ.1047 و 1114):

• تعداد و دسترسی : هر فرد روی کشتی (به‌ویژه کشتی‌های باری) باید یک لباس غوطه‌وری با اندازه مناسب داشته باشد. لباس‌های اضافی برای نقاط دورافتاده و خدمه قایق نجات الزامی است.

• زمان پوشیدن : کمتر از 2 دقیقه بدون کمک (حتی با لباس زیر و جلیقه نجات).

• پرش به آب : پرش از ارتفاع حداقل 4.5 متر بدون آسیب به لباس یا ورود آب بیش از حد.

• پوشش بدن : تمام بدن به‌جز صورت + دست‌ها (مگر با دستکش متصل دائمی).

• حفاظت حرارتی : کاهش دمای بدن حداکثر 2 درجه سانتی‌گراد پس از 6 ساعت در آب 0–2 درجه (برای نوع شش‌ساعته).

• چرخش در آب : بازگشت از حالت رو به پایین به رو به بالا در حداکثر 5 ثانیه (با یا بدون جلیقه نجات).

• حرکت : امکان بالا و پایین رفتن از نردبان 5 متری، شنا کوتاه، انجام کارهای معمولی.

• رنگ و دید : رنگ روشن فلورسنت + نوارهای رفلکتیو.

• مقاومت آتش : تحمل تماس کوتاه با شعله بدون ادامه سوختن.

انواع اصلی لباس‌های غوطه‌وری

ویژگی‌های رایج در مدل‌های مدرن 

• زیپ طولانی تا گونه یا چانه برای کاهش ورود آب

• زیره پهن ضدلغزش (اغلب یکپارچه با چکمه)

• دستکش گشاد یا جدا شونده برای پوشیدن سریع

• بند شانه قابل تنظیم

• مشعل اضطراری، سوت، تگ‌لاین (خط دوستی)

• بسته‌بندی هوابندی‌شده برای نگهداری طولانی

نگهداری و بازرسی 

طبق SOLAS Reg. III/20.3، III/20.7 و هشدارهای اخیر 

• بازرسی ماهانه → توسط خدمه کشتی (MSC/Circ.1047): زیپ، درزها، چسبندگی، پارگی، عملکرد دستکش/کفش/کلاه.

• تست فشار هوا → هر 3 سال یک‌بار (برای لباس‌های بالای 10 سال، فواصل کوتاه‌تر). فشار 0.7–1.4 kPa و بررسی نشتی با آب صابون.

• عمر مفید → معمولاً 3–10 سال (بسته به سازنده و شرایط نگهداری). پس از 10 سال بازرسی دقیق‌تر الزامی.

• مشکلات شایع → جدا شدن چسب زیپ از بدنه، خشک شدن نئوپرن، ترک‌خوردگی درزها، ورود آب نمک/روغن.

نگهداری صحیح:

• شستشو با آب شیرین پس از هر تماس با آب شور/کلر

• خشک کردن در سایه (هرگز زیر آفتاب مستقیم)

• روغن‌کاری زیپ فقط با محصول غیرنفتی توصیه‌شده سازنده

• نگهداری با زیپ کاملاً باز در جای خشک و خنک

• تعمیر فقط توسط مرکز مجاز سازنده

هرگونه نقص (به‌ویژه چسبندگی زیپ) می‌تواند آب‌بندی را از بین ببرد و لباس را بی‌اثر کند.

نحوه پوشیدن لباس غوطه‌وری گام‌به‌گام

لباس غوطه‌وری باید طبق مقررات SOLAS در کمتر از 2 دقیقه بدون کمک دیگران پوشیده شود. این فرآیند معمولاً در تمرین‌های اضطراری (دریل) روی عرشه (weather deck) انجام می‌شود، نه داخل کابین (به دلیل شناوری لباس که ممکن است خروج را سخت کند).

نکات مهم قبل از شروع:

• لباس را در جای خشک و باز (عرشه) باز کنید.

• کلاه، عینک، هدبند یا هر چیزی که مانع شود را بردارید.

• کفش/چکمه معمولاً روی پا می‌ماند (برای عایق بیشتر)، اما اگر لازم است می‌توانید دربیاورید.

• اگر کفش دارید، کیسه پلاستیکی روی آن بکشید تا راحت‌تر داخل پا برود.

• ابتدا تمرین کنید تا در شرایط واقعی سریع باشید.

• اگر جلیقه نجات لازم است، معمولاً روی لباس غوطه‌وری پوشیده می‌شود.

مراحل پوشیدن گام‌به‌گام

• لباس را از کیسه خارج کنید

• لباس را از کیسه/والیز (valise) بیرون بیاورید. آن را تکان دهید تا کامل باز شود و روی عرشه پهن کنید (معمولاً به صورت رو به بالا، هود در پایین).

• روی لباس بنشینید

• روی قسمت هود یا کمر لباس بنشینید (پاها به سمت پاچه‌های لباس). این کار کمک می‌کند لباس ثابت بماند و راحت‌تر پا برود.

• پاها را داخل کنید (پاها اول)

• هر دو پا را همزمان یا یکی‌یکی داخل پاچه‌ها ببرید.

• انگشتان پا را جمع کنید و پا را تا انتها فشار دهید تا به ته پاچه برسد.

• اگر بند مچ پا (ankle strap) دارد، آن را محکم ببندید تا آب کمتر وارد شود.

• لباس را تا کمر/سینه بالا بکشید.

• دست‌ها را داخل کنید

• ابتدا دست غیرغالب (معمولاً دست چپ برای راست‌دست‌ها) را داخل آستین ببرید.

• سپس دست غالب را داخل آستین دیگر ببرید.

• هود را با دست آزاد روی سر بکشید (هود باید کاملاً سر را بپوشاند، اما صورت باز بماند).

• زیپ را ببندید

• سر را کمی عقب ببرید.

• زیپ را از پایین به بالا بکشید (معمولاً زیپ طولانی تا گونه/چانه است).

• اگر فلپ صورت (face flap) یا زیپ محافظ دارد، آن را ببندید و روی صورت/چانه محکم کنید تا آب وارد نشود.

• اگر بند مچ دست (wrist strap) دارد، آن را تنظیم کنید.

• تمام بندها، زیپ و فلپ‌ها را چک کنید تا کاملاً آب‌بندی شده باشد.

• دستکش‌ها را (اگر جدا هستند) بپوشید.

• اگر جلیقه نجات لازم است، آن را روی لباس غوطه‌وری بپوشید (بدون کمک).

• مطمئن شوید هیچ چیزی (مثل بند یا شلنگ) گیر نکرده باشد.

ورود به آب (اگر مجبور شدید)

• از ارتفاع حداکثر 4.5 متر، پاها اول به آب برسند (پرش عمودی).

• بینی را با دست بگیرید، دست دیگر را روی سینه بگذارید و بدن را صاف نگه دارید.

• بعد از ورود به آب، به پشت برگردید (لباس باید در کمتر از 5 ثانیه شما را به حالت رو به بالا بچرخاند).

زمان ایده‌آل: کمتر از 2 دقیقه – در دریل‌های ماهانه تمرین کنید تا به این سرعت برسید.

سوالات متداول 

1. لباس غوطه‌وری چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

لباس غوطه‌وری (Immersion Suit یا Survival Suit) لباسی کاملاً ضدآب و عایق حرارتی است که تمام بدن (به‌جز صورت) را می‌پوشاند. هدف اصلی آن کاهش سرعت از دست دادن گرمای بدن در آب سرد (پیشگیری از هیپوترمی)، افزایش شناوری و کمک به بقا تا زمان نجات است. این لباس در مواقع اضطراری مانند غرق شدن کشتی یا افتادن به دریا استفاده می‌شود.

2. تفاوت لباس غوطه‌وری با جلیقه نجات چیست؟

جلیقه نجات فقط شناوری فراهم می‌کند و حفاظت حرارتی ندارد. لباس غوطه‌وری علاوه بر شناوری، عایق حرارتی قوی (معمولاً 6 ساعته در آب 0–2 درجه) دارد، بدن را کامل می‌پوشاند و از ورود آب سرد جلوگیری می‌کند. اغلب می‌توان جلیقه نجات را روی لباس غوطه‌وری پوشید.

3. لباس غوطه‌وری چقدر زمان بقا را افزایش می‌دهد؟

بدون لباس: در آب نزدیک صفر درجه، بقا معمولاً 15–30 دقیقه است.

با لباس استاندارد شش‌ساعته: حداقل 6 ساعت حفاظت حرارتی (کاهش دما ≤2 درجه)، که شانس نجات را بسیار بالا می‌برد (بسته به شرایط دریا، باد و سلامت فرد).

4. آیا لباس غوطه‌وری چراغ، سوت و خط دوستی دارد؟

بله – مدل‌های SOLAS-approved معمولاً شامل:

چراغ باتری‌دار (برای دید شبانه)، سوت، تگ‌لاین (Buddy Line) برای اتصال افراد به هم و جلوگیری از پراکندگی در آب.

5. چگونه لباس مناسب اندازه انتخاب کنیم و آیا تمرین پوشیدن لازم است؟

اندازه باید یونیورسال یا اورسایز باشد تا روی لباس زیر و جلیقه نجات جا شود، اما نه خیلی گشاد (ورود آب). بهترین راه: اندازه‌گیری بدن و چک جدول سازنده.

تمرین الزامی است – SOLAS III/19: خدمه باید در دریل‌های ماهانه نحوه پوشیدن در کمتر از 2 دقیقه را تمرین کنند.

نتیجه‌گیری

لباس غوطه‌وری دیگر یک گزینه نیست؛ یک الزام حیاتی برای هر کسی است که در آب‌های سرد فعالیت می‌کند ، از ماهیگیران تجاری گرفته تا خدمه کشتی‌های اقیانوس‌پیما و سکوهای نفتی. لباس را بشناسید و تمرین پوشیدن در کمتر از 2 دقیقه انجام دهید.

بازرسی ماهانه و تست فشار دوره‌ای را جدی بگیرید. هرگز از لباس آسیب‌دیده استفاده نکنید ،حتی اگر ظاهرش سالم به نظر برسد.

گردآوری:بخش دانش کسب و کار ساختمان‌یار