افطار میلیونی در ایران؛ گرانی افسارگسیخته اقلام خوراکی برای سفره ماه رمضان

روزنامه جهان صنعت نوشت: مناسبت‌های سالیانه معمولا بهترین زمان ممکن هستند تا خود و زندگیمان را با نسخه سال گذشته مقایسه کنیم و ببینیم چه تغییراتی داشتیم، تا چه اندازه پیشرفت کردیم و چند قدم روبه‌جلو نسبت‌به سال گذشته برداشتیم؟ متاسفانه وضعیت فعلی کشور باعث شده که با سررسیدن هر مناسبت سرمان گرم پرسیدن سوال‌های دیگری باشد! سوالاتی از قبیل اینکه نسبت‌به سال گذشته چقدر فقیر‌تر شدیم، سفره‌هایمان تا چه اندازه کوچک‌تر شدند و چه کالاهای جدیدی از سبد معیشت‌مان حذف شدند؟ به‌مناسبت ورود به‌ماه‌رمضان، ماهی که باید با آرامش و امنیت غذایی همراه باشد نه اینکه با دغدغه و نگرانی برای تامین مایحتاج اولیه همراه شود به‌بررسی پاسخ این‌سوالات پرداختیم.

معمولا هر مناسبت با نام برخی اقلام گره خورده است؛ نام‌هایی که چند سالی می‌شود از سفره‌ها حذف شدند. تا چندسال گذشته نمی شد سفره نوروز را بدون آجیل تصور کرد اما در سال‌های اخیر با توجه به‌قیمت نجومی آجیل برای قشر عظیمی از مردم تصور آن در سفره غیرممکن شده است! نام یلدا از دیرباز با انار و هندوانه گره خورده؛ میوه‌هایی که امروزه جزو دسته میوه‌های لاکچری دسته‌بندی می‌شوند. ماه‌رمضان نیز به‌همین شکل با خرما و زولبیابامیه‌اش شناخته می‌شود؛ کالاهایی که خریدشان برای قشر ضعیف  و حتی متوسط دشوار به‌نظر می‌رسد.

خرمای دست‌نیافتنی

به‌گفته حسن رشید‌فرخی، رییس انجمن خرما قیمت کنونی هرکیلو خرما در مبدا 200تا250‌هزارتومان است که با احتساب سایر هزینه‌ها نرخ هرکیلو خرمای مضافتی ماه‌رمضان برای مصرف‌کننده 310‌هزارتومان اعلام شده است. با این‌وجود و براساس گزارش‌های میدانی «جهان‌صنعت» خرما در بازار در بسیار بیشتر از نرخ اعلام شده و براساس نوع آن از کیلویی 350‌هزارتومان تا 800‌هزارتومان را شامل می‌شود! قیمت بسیاری از برند‌های خرمای مضافتی از نیم‌کیلو 350‌هزارتومان آغاز می‌شود.

بازار لبنیات در دوران دولت چهاردهم همواره یکی از ملتهب ترین عرصه‌های اقتصادی بوده است؛ بازاری که به‌گفته کارشناسان دیگر ظرفیت افزایش قیمت را ندارد!

آتش‌بازی قیمت‌ها در بازار لبنیات

از ابتدای سال جاری بازار شیر خام با جهشی قابل‌توجه در قیمت‌ها مواجه شده؛ به‌گونه‌ای که نرخ این‌محصول از 18‌هزارتومان به‌46‌هزارتومان رسیده و تورمی نزدیک به‌97‌درصد را رقم زده است. در فروردین‌1404 هر کیلوگرم شیر خام با قیمت 18‌هزارتومان عرضه می‌شد درحالی‌که اتحادیه مرکزی دامداران همان زمان اعلام کرده بود هزینه تمام‌شده تولید هرکیلو شیر خام به‌بیش‌از 26‌هزارتومان می‌رسد. روند افزایشی در خردادماه شتاب بیشتری گرفت. در این‌مقطع قیمت شیر با رشد 27‌درصدی به‌23‌هزارتومان رسید و همزمان بازار لبنیات نیز افزایش قیمتی در حدود 40‌درصد را تجربه کرد.

در ادامه سال برخی تولیدکنندگان لبنی بدون اخذ مجوز رسمی اقدام به‌بالابردن قیمت محصولات خود کردند؛ به‌طوری‌که در پاییز1404 بهای برخی اقلام تا 10‌درصد بالاتر از نرخ‌های مصوب قرار گرفت. نقطه‌عطف این‌روند در آذرماه1404 و همزمان با حذف ارز ترجیحی رقم خورد؛ زمانی‌که قیمت شیر خام به‌46‌هزارتومان جهش یافت و به‌دنبال آن لبنیات نیز با افزایش حدود 50‌درصدی روبه‌رو شد.

بررسی‌های میدانی از بازار نشان می‌دهد از ابتدای سال تاکنون، نرخ رسمی محصولات لبنی درمجموع حدود دوبرابر شده است. برای نمونه قیمت شیر نایلونی که در پاییز1404 حدود 30‌هزارتومان بود اکنون به‌نزدیکی 57‌هزارتومان رسیده و رشدی نزدیک به‌85‌درصد را ثبت کرده است. وضعیت در سایر اقلام نیز مشابه است. قیمت شیر بطری از 47‌هزارتومان به‌76‌هزارتومان افزایش یافته که بیش از 50‌درصد رشد را نشان می‌دهد. بهای ماست از 118‌هزارتومان به‌176‌هزارتومان رسیده و افزایش بیش‌از 45‌درصدی را تجربه کرده است.

به‌طورکلی فاصله فروردین تا بهمن1404 برای شیر خام با رشد قیمت از 18‌هزار به‌46‌هزارتومان همراه بوده که بیانگر تورمی نزدیک به‌100‌درصد است. بااین‌حال برخی محصولات حتی فراتر از سقف‌های رسمی حرکت کردند. به‌عنوان نمونه ماست پرچرب 2هزارو700گرمی از 160‌هزارتومان به‌296‌هزارتومان رسیده که از افزایش حدود 136‌درصدی حکایت دارد.

محصولاتی مانند شیر، ماست، پنیر و کره که از اقلام اصلی سفره‌های افطار و سحر محسوب می‌شوند طی هفته‌های اخیر با رشد قابل توجه قیمت مواجه شدند؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد کرده و نگرانی‌ها را دوچندان ساخته است. علی‌احسان ظفری، رییس اتحادیه فرآورده‌های لبنی پیش‌ازاین با تاکید بر کاهش قدرت خرید مردم اعلام کرده بود که بازار لبنیات دیگر تحمل افزایش قیمت را ندارد و تداوم افت مصرف به‌مهم‌ترین نگرانی فعالان این‌صنعت تبدیل شده است.

انتظار می‌رفت با نزدیک‌شدن به‌ماه‌رمضان بازار اقلام اساسی از ثبات بیشتری برخوردار باشد و نظارت‌ها تشدید شود اما ضعف در مدیریت بازار، افزایش هزینه‌های تولید و نبود نظارت موثر باعث شده قیمت‌ها مسیر صعودی به‌خود بگیرند و اطمینان خاطر لازم برای مردم فراهم نشود.

نان و چای در مسیر حذف از سفره‌ها

براساس گزارش‌های میدانی قیمت یک‌عدد نان سنگک در مناطق مختلف تهران از 15تا30‌هزارتومان است و در برخی از مناطق بالای شهر به‌40‌هزارتومان نیز می‌رسد. تعلل وزارت جهاد کشاورزی در تعیین تکلیف نرخ گندم بهترین هدیه به‌دلالان و واسطه‌هایی بود که از بی‌خبری کشاورزان برای پیش‌خرید محصولات با قیمت‌های ناچیز بهره بردند بنابراین زمانی که متولی اصلی کشاورزی در کشور در اعلام یک‌عدد قطعی قصور کرده عملا سیگنال ناامیدی به‌گندم‌کاران را مخابره می‌کند که چاره‌ای جز تغییر کاربری زمین‌ها یا کوچ کشاورزان به‌سمت محصولات جالیزی نخواهد داشت و دلیل قیمت بالای نان نیز بیش‌از هرچیز به‌همین دلالان باز می‌گردد. افزایش قیمت در بازار چای خارجی از زمان حذف ارز ترجیحی کماکان ادامه یافته و برندهای پرمصرف با رشد قابل‌توجهی در نرخ فروش مواجه شدند. بررسی‌ها نشان می‌دهد حتی برخی بسته‌های نیم‌کیلویی در بازار تا مرز 700‌هزارتومان نیز قیمت‌گذاری شدند. درمیان محصولات موجود چای سیاه سیلان کله‌مورچه‌ای شاهسوند با وزن 450‌گرم به‌567‌هزارتومان رسیده است. چای سیلان عطری گلستان و چای ارل‌گری طلاکوب شهرزاد در بسته‌های 500گرمی با قیمت 575‌هزارتومان عرضه می‌شوند. در بخش بسته‌های سبک‌تر چای سیلان مخصوص احمد با وزن 250‌گرم 328‌هزارتومان قیمت خورده و این‌در حالی است که ارل‌گری همین برند در وزن مشابه با نرخ بالاتر 522‌هزارتومان به‌فروش می‌رسد. علاوه‌براین چای کله‌مورچه هلی سوفیا در بسته 450‌گرمی با قیمت 445‌هزارتومان در بازار عرضه شده است.

زولبیا بامیه یک‌میلیون‌تومانی!

دراین‌میان کالایی که خرید آن بیش از همه برای مردم تبدیل به‌یک رویای محال شده است چیزی نیست جز زولبیا و بامیه! شیرینی محبوب ماه‌رمضان که قیمت یک‌کیلوگرم از آن در برخی نقاط شهر از یک‌میلیون‌تومان هم فراتر می‌رود!

پیش از این‌علی بهره‌مند، رییس اتحادیه قنادان، شیرینی فروشان و کافه قنادی تهران اعلام کرده بود که امسال قیمت هرکیلوگرم زولبیا و بامیه ماه‌رمضان برای واحدهای درجه‌یک 495‌هزارتومان و برای واحدهای درجه‌دو 445‌هزارتومان تعیین شد. بااین‌وجود گزارش‌های میدانی واقعیت بازار را طور دیگری توصیف می‌کنند. براساس گزارش‌ها قیمت زولبیا بامیه در سطح شهر به‌طور متوسط 750‌هزارتومان است. سایت‌های فروش آنلاین نیز به‌طور متوسط در رنج قیمت 700تا800‌هزارتومان قرار دارند.

30 میلیون‌تومان، هزینه سفره افطار در یک‌ماه

باتوجه به‌قیمت‌های فوق به‌نظر می‌رسد که تهیه یک‌سفره ساده برای یک‌خانواده چهارنفره بیش‌از آنچه به‌نظر می‌رسد تبدیل به‌ یک‌دغدغه جدی شده است. این‌سفره شامل چای، نیم‌کیلو زولبیا و بامیه، یک‌عدد نان سنگک، یک‌بسته پنیر و یک‌بسته کره است که براساس قیمت‌های فوق هزینه این‌اقلام به‌ترتیب برای چای حدود 567‌هزارتومان، زولبیاو‌بامیه نیم‌کیلو 375‌هزارتومان، نان سنگک یک‌عدد 27‌هزارتومان، پنیر یک‌بسته 70‌هزارتومان و کره یک‌بسته 30‌هزارتومان است. با درنظرگرفتن این‌ارقام تهیه چنین سفره‌ای برای یک‌خانواده چهارنفره حدود یک‌میلیون‌و69‌هزارتومان هزینه خواهد داشت!

باتوجه به‌نرخ فوق هزینه‌های سفره افطاری به‌صورت کلی دریک‌ماه حدود 30میلیون‌تومان برای هرخانواده خرج دارد! این‌موضوع باعث می‌شود که عملا برگزاری مهمانی‌های خانوادگی برای افطار امری غیرممکن برای اکثر مردم به‌نظر برسد. کمتر خانواده‌ای پیدا می‌شود که بتواند برای یک‌وعده غذایی یک‌میلیون‌تومان بپردازد و همین قضیه ما را به‌یک‌سوال جدی‌تر می‌رساند: چرا مردم در ماهی که باید با آرامش و امنیت غذایی همراه باشد این‌چنین باید با دغدغه‌های جدی معیشتی دست‌وپا کنند؟

***

تغییر قیمت آش و حلیم، عجیب شد

خبرآنلاین | بررسی های میدانی نشان می دهد که اکنون قیمت هر کیلوگرم حلیم ساده بدون مخلفات بین 300 تا 350 هزار تومان، حلیم با مخلفات بین 350 تا 400 هزار تومان، هر پرس حلیم بین 150 تا 200 هزار تومان، هر کیلوگرم آش شله قلمکار بدون مخلفات بین 250 تا 300 هزار تومان، آش شله قلمکار با مخلفات بین 350 تا 400 هزار تومان، هر پرش آش شله قلمکار بین 150 تا 200 هزار تومان، هر کیلوگرم آش رشته بدون مخلفات بین 280 تا 300 هزار تومان، آش رشته با مخلفات بین 300 تا 370 هزار تومان و هر پرس آش رشته بین 150 تا 185 هزار تومان عرضه می شود.

ایرنا نوشت: سال گذشته قیمت هر کیلوگرم حلیم ساده بدون مخلفات 220 هزار تومان، حلیم با مخلفات 250 هزار تومان، آش شله قلمکار با مخلفات 250 هزار تومان، آش شله قلمکار بدون مخلفات 200 هزار تومان، آش رشته با مخلفات 230 هزار تومان و آش رشته بدون مخلفات 200 هزار تومان انواع هر پرس آش و حلیم 120 هزار تومان عرضه می شد.

حلیم و آش به عنوان یکی از غذاهای مهم سفره سحر و افطار هموطنان درماه مبارک رمضان به شمار می رود که به دلیل رشد قیمت گوشت قرمز، گندم، حبوبات و روغن خوراکی نسبت به سال گذشته با رشد حدود 2 برابری روبه‌رو شده است.

با توجه به افزایش هزینه های تمام شده تولید، شهروندان دقت داشته باشند که خرید غذاهای مذکور از مراکز ارزان فروشی قابل اطمینان نیست و بهتر است شهروندان آش و حلیم مورد نیاز خود را از عاملین فروش یا واحدهای صنفی معتبر که بنرهای متحد الشکل با مجوز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دارند، خریداری کنند.

شهروندان در صورت مشاهده هرگونه تخلف از جمله کمبود کیفیت و گران فروشی خارج از عرف با سامانه نظارتی 124 یا شماره تلفن 77639656 اتحادیه تماس بگیرند.